29 Απριλίου 2013

Σύγχρονες Μορφές Πιστωτικών Συναλλαγών και Εξασφάλιση των Πιστώσεων

Του Παναγιώτη Τσιάλα

Οι Σύγχρονες Μορφές Πιστωτικών Συναλλαγών είναι ένα μοντέρνο μάθημα ελεύθερης επιλογής, το οποίο θα μπορούσε (με βάση τις θεματικές του) να ενταχθεί στο Αστικό Δίκαιο και δη στο ευρύτερο αντικείμενο του Ειδικού Ενοχικού και του Εμπραγμάτου Δικαίου.

Η διδασκαλία του μαθήματος διαρκεί τρεις ώρες την εβδομάδα (μία συν δύο ώρες σε απογευματινό ωράριο) και διδάσκοντες είναι: α) η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αστικού Δικαίου Κ. Χριστακάκου και β) ο Λέκτορας Αστικού Δικαίου Θ. Λύτρας. Ως προς τη θεματολογία του, το μάθημα διακρίνεται σε δύο μεγάλες υποενότητες: 

1) Σύγχρονες μορφές πιστωτικών συναλλαγών: Το σκέλος των σύγχρονων μορφών πιστωτικών συναλλαγών το διδάσκει ο Λέκτωρ Θ. Λυτρας, για μία ώρα την εβδομάδα κάθε Τρίτη. Αντικείμενο αυτής της ενότητας είναι ορισμένοι σύγχρονοι συμβατικοί τρόποι δανειοδότησης των εμπόρων και των επιχειρήσεων, οι οποίοι, αφού επινοήθηκαν από τις συναλλαγές ως ταχύτερες και πιο συμφέρουσες (για λόγους που θα σας αποκαλυφθούν στο μάθημα), θεσμοθετήθηκαν από τον κοινό νομοθέτη. Η παραδοσιακή μορφή χορηγήσεως πίστωσης είναι η σύμβαση δανείου, στην οποία αφιερώνεται ελάχιστος χρόνος διδασκαλίας. Απεναντίας, το κύριο βάρος του μαθήματος...

...αφιερώνεται στη διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας ενός αλληλόχρεου λογαριασμού αλλά και στην παρουσίαση της σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing). Περαιτέρω, ανάλογα με το διαθέσιμο χρόνο, λόγος μπορεί να γίνει και για την πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring), για το δομημένο ομόλογο κλπ. Η διδασκαλία των σχετικών ενοτήτων είναι αναλυτική και προσανατολίζεται στην κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των ως άνω μορφών πιστοδοσίας. Ώστε, ναι μεν υπάρχουν ειδικοί νόμοι που ρυθμίζουν εξονυχιστικά την καθεμιά σύμβαση, πλην όμως, δεν είναι αναγκαία η προσκόμιση του κειμένου του νόμου στο μάθημα, ούτε η αποστήθιση διατάξεων. Προέχει η κατανόηση της οικονομικής λειτουργίας αυτών των σύγχρονων μορφών πιστώσεως και ακολουθούν (σε σημασία) τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν (π.χ. διεκδίκηση οριστικού καταλοίπου, κλείσιμο αλληλόχρεου λογαριασμού, παραγραφή, τοκοφορία, ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς επίδραση μιας νομικής ανωμαλίας της προηγηθείσας σύμβασης πώλησης στην χρηματοδοτική μίσθωση κλπ). 

2) Εξασφάλιση των πιστώσεων: Το σκέλος της εξασφάλισης των πιστώσεων το διδάσκει η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κ. Χριστακάκου, για δύο ώρες την εβδομάδα κάθε Παρασκευή και αποτελεί (από λειτουργικής απόψεως) το συμπλήρωμα των παραδόσεων της Τρίτης. Αντικείμενο αυτής της ενότητας είναι οι συναλλακτικοί εκείνοι τρόποι, δια των οποίων διασφαλίζεται ότι οι χορηγηθείσες πιστώσεις θα αποπληρωθούν στο μέλλον από τους οφειλέτες τους. Βασικό νομοθετικό κείμενο, στου οποίου την σχολαστική ερμηνεία αποδύεται η διδάσκουσα, είναι ο Αστικός Κώδικας. Πιο συγκεκριμένα, οι κρίσιμες διατάξεις που εξετάζονται στο μάθημα είναι οι εξής: οι διατάξεις για την εγγύηση, το ενέχυρο, την υποθήκη, την προσημείωση υποθήκης, την εις ολόκληρον ενοχή. Εξετάζεται επίσης το ζήτημα της συρροής εμπράγματων και προσωπικών ασφαλειών καθώς επίσης και στοιχεία εγγυοδοτικών συμβάσεων (π.χ. εγγυητική επιστολή). Η καλή γνώση των κρίσιμων διατάξεων του Αστικού Κώδικα είναι απαραίτητη, μεγάλο, δε, μέρος της διδασκαλίας αφιερώνεται ακριβώς στην ερμηνεία των διατάξεων αυτών (μέχρι και πρακτικά θέματα επιλύονται).

Γενικά, οι δύο υποενότητες του μαθήματος θα πρέπει να γίνουν αντιληπτές ως αμοιβαίως συνδεόμενες με την ακόλουθη σχέση. Οι οικονομικές συναλλαγές στηρίζονται στην πίστωση και στην εξασφάλιση. Το ζωντανό κομμάτι της συμβατικής ελευθερίας, ήτοι οι συναλλασσόμενοι, έχουν ανακαλύψει νέες μορφές πίστωσης, με σκοπό να αντιμετωπίσουν τα ανυπέρβλητα όρια που τους θέτουν οι παραδοσιακές μορφές πίστωσης. Όταν η χορήγηση της πίστωσης έχει ολοκληρωθεί, αναζητείται ένας αποτελεσματικός τρόπος να διασφαλιστεί ότι ο πιστοδότης θα ανακτήσει τα κεφάλαια που διέθεσε υπέρ του πιστολήπτη. Σε αυτό ακριβώς το σημείο ξεκινά η συζήτηση για την εξασφάλιση των πιστώσεων με μια σειρά από εργαλεία που εξετάζονται στο δεύτερο σκέλος του μαθήματος.

Εργασίες δε δίνονται (ούτε ζητούνται) στο συγκεκριμένο μάθημα. Ως προς τους διδάσκοντες, ο Θ. Λύτρας είναι πολύ άμεσος και ενδιαφέρων στις παραδόσεις του. Καλός γνώστης του πώς λειτουργεί η αγορά, μεταφέρει τις άμεσες εμπειρίες του από το χώρο των τραπεζών και των επιχειρήσεων, συνδυάζοντας την νομική δογματική με την οικονομική πραγματικότητα. Οι θέσεις που εκφράζει αξιολογούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα μιας χώρας και την σταθερότητα αυτού, ως στοιχεία του δημοσίου συμφέροντος, με ό, τι μπορείτε να φαντασθείτε ότι συνεπάγεται αυτή η θεώρηση. Από την άλλη μεριά, η Κ. Χριστακάκου εμβαθύνει (κατ’ ουσίαν) στη διδασκαλία της εμπράγματης και της προσωπικής ασφάλειας, σε βαθμό που νομίζει κανείς ότι παρακολουθεί κάποιο μάθημα του αστικού δικαίου. Ξέρει καλά τα θέματα που αναπτύσσει και τα διδάσκει με ιδιαίτερη θέρμη και επιμένει στο δικό της ξεχωριστό στυλ (που σε άλλους αρέσει και σε άλλους όχι – εμένα μου άρεσε).

Η εξέταση του μαθήματος διεξάγεται υποχρεωτικώς προφορικά και, κατά κανόνα, συγκεντρώνει ελάχιστους ενδιαφερόμενους (έως 15 άτομα). Ο κάθε διδάσκων θέτει ερωτήματα από το δικό του σκέλος διδασκαλίας σε μια κοινή εξέταση. Οι βαθμοί ανακοινώνονται επιτόπου (με πιθανότητα να μεταβληθούν ελαφρώς ως την επίσημη κατάθεσή τους). Η ιδέα είναι ότι γίνεται ένας πρώτος κύκλος ερωτήσεων και, αφού αυτός ολοκληρωθεί, απευθύνονται ολίγες ερωτήσεις προς βελτίωση του βαθμού των υποψηφίων. Δεν είναι δύσκολο να πάρει κανείς ένα προβιβάσιμο βαθμό, είναι όμως αρκετά δύσκολο να πάρει έναν μεγάλο βαθμό. Από την εμπειρία που είχα στην κοινή μου εξέταση με άλλους συναδέλφους, θεώρησα ότι σχεδόν όλοι (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου) έπρεπε να είχαν πάρει μεγαλύτερο βαθμό. Επιτρέπεται η χρήση ασχολίαστου Αστικού Κώδικα στην εξέταση και οι απαντήσεις βγαίνουν από τις παραδόσεις.

Όσον αφορά στην ύλη του μαθήματος, προσφέρονται κατ’ επιλογήν του φοιτητή δύο συγγράμματα: ένα του Καθηγητή Απ. Γεωργιάδη, στο οποίο περιλαμβάνεται όλη η ύλη του μαθήματος, ή ένα της Αναπλ. Καθηγήτριας Κ. Χριστακάκου, στο οποίο περιλαμβάνονται εκτενείς αναπτύξεις μόνο για την εξασφάλιση των πιστώσεων. Έχω την αίσθηση ότι δε χρειάζεται να διαβάσετε αυτά τα βιβλία, αν δεν έχετε χρόνο. Είναι πολύ καλύτερη ιδέα να διαβάσετε τις σημειώσεις σας από τις παραδόσεις του Λύτρα, σε συνδυασμό με τις σημειώσεις σας για την εμπράγματη ασφάλεια και τις κατάλληλες αναπτύξεις από το Ειδικό Ενοχικό του Γεωργιάδη για την εγγύηση και τις εγγυοδοσίες. Αυτό είναι υπεραρκετό για έναν άριστο βαθμό. Η παρακολούθηση του μαθήματος είναι απολύτως αναγκαία, διότι η εξέταση είναι προφορική, με συνέπεια οι εξεταστές να επιμένουν περισσότερο στα δικά τους θέματα (στην προφορική εξέταση της χρονιάς μου, δεν είχε προσέλθει κανένας φοιτητής που να μην το παρακολουθούσε). Πάντως, θα ήθελα να επισημάνω ότι το μάθημα δεν ενδείκνυται καθόλου για τους συναδέλφους που δεν αγαπούν το αστικό δίκαιο ή που αδιαφορούν για τις ιδιομορφίες της νομικής ρύθμισης των συναλλαγών.

Συμπερασματικά, το μάθημα των σύγχρονων μορφών πιστωτικών συναλλαγών είναι ένα χρήσιμο και μοντέρνο μάθημα, το οποίο, διατηρώντας τη σχετική του αυτοτέλεια, αποτελεί εμβάθυνση στο αστικό δίκαιο. Η διδασκαλία του μπορεί να γίνει καταληπτή ακόμα και από τους φοιτητές του Ε’ Εξαμήνου και οι διδάσκοντες διαθέτουν με το παραπάνω την επιστημονική επάρκεια για να το διδάξουν με επιτυχία. Ίσως υπάρχουν πιο εύκολα μαθήματα από πλευράς κατανόησης (π.χ. μαθήματα καθαρώς θεωρητικά ή αποστήθισης), όμως αυτό το μάθημα έχει το πλεονέκτημα της χρησιμότητας, της ενδιαφέρουσας και άμεσης διδασκαλίας, των ελάχιστων ωρών παρακολούθησης και της έλλειψης ανάγκης για μελέτη κάποιου ογκώδους συγγράμματος. Οι βαθμοί δε θα σας συναρπάσουν, όμως οι γνώσεις που θα αποκτήσετε θα σας αποζημιώσουν.
Δοκιμάστε το!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου